Ik beklim de St. Olav’s kerk. Het uitzicht is fantastisch. Als er geen hek om die hoge toren stond, was ik er al afgeblazen. Het waait stevig vandaag.

De dag gaat verder met onrust, doordat een pinautomaat spontaan mijn geld opeet. Natuurlijk is de ING onderbemand op Koninginnedag, dus of ik morgen terug wil bellen. Wel heeft de ING mijn geld (salaris was net binnen) veiliggesteld, voor het geval die automaat later meer honger krijgt.

Met een ongezonde paranoia loop ik naar Hotell Viru. Vreemd genoeg ben ik wel in de juiste stemming voor de rondleiding.

Snelle geschiedenis tussendoor:
1939 Deal Duitsland-Rusland: Russen ‘krijgen’ Estland
1940 Bezetting door Rusland
1941 Oorlog Duitsers ook tegen Rusland, Duitsers verovering Estland
1944 Deal geallieerden: landen terug als voor Duitse bezetting, dus…weer Russische bezetting.
1991 Estland eindelijk onafhankelijk

Dit hotel is in de periode van 1969 tot 1972 gebouwd. Een uitzonderlijke snelheid, doordat de Russen geen werkers uit Estland hebben ingehuurd, maar Finnen.
Dit was het eerste hoge gebouw in Estland, dus de kennis was nodig. Daarnaast ook de werkmentaliteit. In Estland werd het werk door de Finnen uitgelegd als liefdadigheid. Er was volgens de autoriteiten extreme werkloosheid in Finland.
Voor het inhuizen van alles, stond het gebouw nog twee weken leeg. In die periode zijn blijkbaar de meeste bedradingen voor microfoons, camera’s etcetera aangelegd in de kamers. Tijdens brandoefeningen oid die soms verdiepingen van het gebouw enkele dagen plat legden, is de rest aangelegd. MicroConcrete, noemde onze gids het. 50% beton en 50% microfoon.

We moeten naar de 23e verdieping. De lift gaat tot de 22e. Het was ook niet de bedoeling dat je doorgaat tot de 23e. Daar was tenslotte niks, zoals ze destijds zeiden, alleen technische ruimtes.
En dat klopt.Achter een deur, die voorheen blanco was, staan grote restanten afluistermachine. Dat de lampjes het doen is voor de toeristen, maar verder is alles letterlijk zoals het was toen de KGB het hotel in één nacht verliet. Zelfs de sigaretten op de tafel (onder de lamp), zijn uit die tijd. Het was in eind april, begin mei 1991, dat ze zijn vertrokken. De datum is niet bekend, niemand bespioneerde de KGB. Toen de hotelmedewerkers merkten dat de gasten van boven er niet meer waren, hebben ze nog drie dagen gewacht. Toen is de man van de technische dienst, die eerder per ongeluk wat had gezien en toen met de dood bedreigd, gaan kijken. De deur stond open, de mensen waren weg.
Het heeft 20 jaar geduurd voordat ze deze ruimtes open gesteld hebben voor publiek.

Wist dan niemand dat de KGB daar zat? Tuurlijk wel, het was publiek geheim. En de directeur van het hotel dan? Tja, wat moest hij anders dan het gewoon maar accepteren? Tijden waren anders.
De rode telefoon hiernaast heeft geen toetsen omdat het de directe lijn was naar de KGB. Volgens mij gaat het er niet om dat dit soort lijnen mogelijk waren, maar dat er blijkbaar voldoende van nodig waren om een matrijs voor te maken.
En waarom een hotel bouwen om buitenlanders te trekken, als diezelfde buitenlanders totaal niet vertrouwd worden? Buitenlandse valuta. Het draait dus weer om geld.

En hoe zit het met die Russen na 1991? Tenslotte hebben de Russen ook nog eens 600.000 (!) van hun mensen hier naar toe verhuisd.
De meeste mensen vergeten liever wat er is gebeurd voor 1991. Het was afgelopen, zonder veel rechtszaken, zonder veel drama’s, gewoon voorbij. En het leven gaat door. Maar ca. 29% van de inwoners van Estland zijn nog wel steeds Russen!

Helemaal gaat het leven niet door. Er is nog steeds een wantrouwen. De gids van Viru noemt wel dat veel Russen hun kinderen niet meer op Russische scholen doen, maar bewust op Estse. Dus er komt meer een integratie.
Later in het Seaplane Harbour museum vertelt een medewerkster me dat zij deze baan alleen krijgt omdat ze iets Russisch kan. Het is zelfs zo, dat als je geen Russisch spreekt, de kans op een baan in Estland klein is. Er zijn namelijk veel Russen die alleen Russisch willen spreken. Het is zelfs zo, dat er banen zijn, waar je niet eens Ests voor hoeft te spreken, vertelt ze me, best verontwaardigd.
Het meisje bij de designwinkel vertelt me dat ze in Rusland niet gewenst is als ze geen Russisch kan. Engels is geen optie. De Russen vinden volgens haar dat je Russisch moet spreken met hen.

Het gaat hier over drie jonge mensen van nog geen 30 jaar. Zij waren nog geen 10 toen het land werd bevrijd.

Ik vraag naar de herinnering van de gids in Viru Hotell. Zij herinnerde zich dat ze ooit bananen had. Ze was zo blij, dat ze die aan iedereen liet zien, voor ze ze ging eten.
Zij werd op haar 9e naar haar tante gestuurd in zuid-Estland, met het verzoek dat de geen tv mocht kijken. Haar moeder ging op wacht staan bij de tv-toren, om hem te beschermen tegen de Russen. Dat was 1991.
En het eerste bijzondere van de vrijheid? De eerste spijkerbroek. Niet zo’n nep-harde, maar een echte.

Beneden bij het hotel pak ik een taxi naar het Seaplane Harbour Museum. De taxi’s bij een hotel zijn wel te vertrouwen. En zo niet, veel geld heb ik nu toch niet om afhandig te maken.